Triodos Bank gebruikt cookies om haar websites gebruiksvriendelijker te maken. Bekijk welke cookies we gebruiken in ons Privacy- en cookie statement.

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close

Erik Lemmens – smid en kunstenaar

Foto: Nieuwe smidse van Erik Lemmens (foto Erik Lemmens).

Als er iemand iets kan vertellen over Landgoed De Reehorst, dan is het smid en kunstenaar Erik Lemmens. Hij loopt er al 27 jaar rond.


Eerst als schilderdocent aan de Vrije Hogeschool die op het landgoed gevestigd was in het Ionagebouw (nu Cultuur- en Congrescentrum Antropia) en Villa De Reehorst (nu Witte Villa genoemd). Momenteel als smid. Erik herinnert zich nog hoe hij voor het eerst smeedlessen ging geven en zijn spullen opsloeg in de schuur van de boerderij, die toen als opslag van de landgoedbeheerder diende. De lessen werden een succes en Erik verwierf een eigen plek op het landgoed. In de beschutting van een rij elzenbomen naast het bestaande amfitheater bouwde hij zijn smidse. Een bouwkeet/pipowagen, van alle gemakken voorzien, fungeerde als beschutte uitvalsbasis.

Synergie

De plek bleek magisch. In de hoogtijdagen van het landgoed werd hier niet alleen gesmeed, maar was het een ontmoetingsplek voor zowel landgoedbewoners als mensen van daarbuiten. De sociale cohesie was groot. Dit zorgde voor synergie: “Ik organiseerde smeedworkshops voor congresgangers van Antropia die hun handen uit de mouwen wilden steken. Omgekeerd kon ik bij het congrescentrum aankloppen om bijvoorbeeld een beamer te lenen.” In die tijd werden er op het landgoed verschillende evenementen georganiseerd. Zo omarmden de bewoners jarenlang een rondreizend kindercircus, dat jaarlijks neerstreek op het landgoed en bezoekers uit de hele regio trok. Ook het midwinterproject, de WinterVuurplaats rond het amfitheater is memorabel.

Foto: Oude smidse van Erik Lemmens bij het amfitheater (foto Erik Lemmens).

Gelaagd landgoed

Lopend over De Reehorst stelt Erik dat het landgoed in feite uit verschillende lagen bestaat. Zo wordt het landgoed allereerst gekenmerkt door de rijke natuur, al wordt deze in de verte zichtbaar omzoomd door de A12 en bebouwing van stationsgebied Driebergen-Zeist. Daarnaast is er een sociale laag die bestaat uit de mensen die er wonen, werken of het landgoed bezoeken, diverse maatschappelijke bedrijven, zoals Antropia en zorgboerderij De Wederkerigheid, en kunstenaars die op het landgoed gehuisvest zijn. Een volgende laag wordt gevormd door de geschiedenis – al ruim anderhalve eeuw vinden er activiteiten plaats op het landgoed dat al vóór 1850 fungeerde als buitenplaats. “Meest bijzonder is misschien wel de spirituele laag, die het landgoed zijn identiteit verschafte. Sinds de aankoop van het landgoed en de vestiging van de Vrije Hogeschool door Bernard Lievegoed is het landgoed en plek geweest waar idealen konden landen, tot bloei kwamen en (vaak) weer vertrokken. Het zorgde voor een ritme van ups en downs, bloei en beladenheid.”

Zoals vaker te zien is op landgoederen, is ook Landgoed De Reehorst volgens een bepaalde stijl ingericht. Tussen de vegetatie zijn open plekken (‘kamers’) met bebouwing aangelegd en zichtassen zorgen voor een wijds uitzicht. Eenzelfde principe geldt volgens Erik voor de sociale laag. Ook hierin herkent hij ruimtes met elk hun eigen functie. Zo vormt De Wederkerigheid de ‘werkkamer’ van het landgoed. De smidse en de evenementen die hij organiseerde fungeerden als een soort ‘broedkamer’, met Erik als beheerder. Hier kwamen mensen en ideeën tot bloei, die zorgden voor voeding voor het landgoed.

Volgens Erik leidden personele wisselingen bij de organisaties op het landgoed en de economische crisis ertoe dat het landgoed in een neerwaartse spiraal terecht kwam. Er is nog steeds onderlinge verbondenheid, maar de magie leek verdwenen. “Ik ben benieuwd hoe dit met de komst van Triodos Bank gaat uitpakken. Ik heb goede hoop dat de bewoners van het landgoed elkaar weer meer weten te vinden voor mooie activiteiten.”

Positieve impuls

Met de komst van Triodos naar De Reehorst krijgt het landgoed een positieve impuls. Dit betekent ook een herinrichting van het landgoed. De smidse van Erik is inmiddels verplaatst. Achter op het landgoed, gelegen achter boerderij de Hofstede aan de Odijkerweg, heeft hij zijn nieuwe onderkomen ingericht. In een grote schuur en op de ‘veranda’ ervoor staan zo’n vier smidsevuren. Met het grootste werkt Erik zelf, de kleinere worden ontstoken voor workshops. De vertrouwde pipowagen is verreden naar de nieuwe locatie en fungeert als Eriks kantoor. Door de houtkachel is het hier ook ’s winters goed toeven.

Foto: Erik Lemmens aan het werk in de oude smidse (foto Erik Lemmens).

Van heinde en verre weten mensen de smidse van Erik te vinden om een workshop te volgen. Het aantal smeden in Nederland is namelijk dun gezaaid. Er zijn workshops voor volwassenen, maar ook kinderen vanaf 9 jaar kunnen aan de slag met ijzer, vuur en smeedhamer. “In de smidse krijgen kinderen de ruimte om hun eigen dromen vorm te geven.” Erik laat creatieve kandelaars en verfijnde (maar voor de veiligheid botte) dolken zien die in zijn smidse zijn gemaakt. “IJzer smeden is een heel fysieke activiteit, het brengt je echt met je voeten op de grond. Sommige mensen hebben daar extra baat bij en komen om deze reden een workshop volgen. Mijn pedagogische achtergrond komt dan weer goed van pas.”

Meer informatie

Zie voor meer informatie:
werkplaats.eriklemmens.nl
www.eriklemmens.nl